Υγεία & Διατροφή

Παράγοντες κινδύνου για οστεοπόρωση

Παράγοντες κινδύνου για οστεοπόρωση

Μήπως έχετε κίνδυνο εμφάνισης οστεοπόρωσης;

Πολλοί παράγοντες φαίνεται να διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη της οστεοπόρωσης -τροποποιήσιμοι και μη. Ενώ κάποιοι παράγοντες, όπως το θηλυκό φύλλο, η μεγάλη ηλικία, κάποιες συγκεκριμένες εθνικότητες -Ευρωπαϊκή και Ασιατική και ο μικρός σκελετός σώματος δεν μπορούν να αλλάξουν, πολλοί άλλοι παράγοντες που σχετίζονται με τον τρόπο ζωής και που μπορεί όμως να μεταβληθούν έχουν επίσης σημαντικό αντίκτυπο στην υγεία των οστών.

Παράγοντας κινδύνου είναι οτιδήποτε αυξάνει τις πιθανότητές σας να αναπτύξετε οστεοπόρωση. Συνήθως δεν υπάρχουν συμπτώματα που να υποδεικνύουν πως ένα άτομο αναπτύσσει οστεοπόρωση και για το λόγο αυτό η οστεοπόρωση αναφέρεται συχνά ως η σιωπηλή νόσος. Χαρακτηριστικό είναι ότι η οστική απώλεια προηγείται και εξελίσσεται αθόρυβα χρόνια πριν την τελική διαμόρφωση εκείνης της διαταραχής της ποιότητας του οστού που θα οδηγήσει το κόκαλο στα όρια του καταγματικού κινδύνου.

Θα μπορούσαμε λοιπόν να κατηγοριοποιήσουμε τους παράγοντες κινδύνου ανεξάρτητα με το αν αφορούν την επίτευξη κορυφαίας οστικής μάζας ή τη διατήρηση της στη μετέπειτα ζωή:

  •  Μη τροποποιήσιμοι είναι αυτοί οι οποίοι δεν εξαρτώνται από συμπεριφορές του ατόμου: φύλο, ηλικία, γενετικοί παράγοντες, προεμμηνοπαυσιακή ανεπάρκεια οιστρογόνων, πρόωρη εμμηνόπαυση και παθήσεις που επηρεάζουν τον μεταβολισμό των οστών.
  •  Τροποποιήσιμοι είναι αυτοί που αφορούν συμπεριφορές του ατόμου και άρα μπορούν να αλλάξουν με την κατάλληλη συμπεριφοριστική παρέμβαση. Τέτοιοι παράγοντες είναι η ανεπαρκής διατροφική πρόσληψη απαραίτητων θρεπτικών συστατικών για την οστική υγεία, η υπερβολική πρόσληψη καφεΐνης και αλκοόλ, το κάπνισμα και η καθιστική ζωή. Αυτοί οι παράγοντες παρουσιάζουν και το μεγαλύτερο ενδιαφέρον καθώς αποτελούν και το σημείο αυτό στο οποίο τελικά μπορούμε εμείς να παρέμβουμε για την πρόληψη της νόσου.
Έχοντας ένα παράγοντα κινδύνου, ή ακόμη και περισσότερους, δεν σημαίνει πως θα προσβληθείτε από οστεοπόρωση. Ωστόσο, όσο περισσότερους παράγοντες κινδύνου έχετε, τόσο μεγαλύτερες πιθανότητες έχετε να αναπτύξετε την νόσο και επίσης, όσο μεγαλύτερο είναι το επίπεδο κάθε παράγοντα κινδύνου, τόσο μεγαλύτερος είναι ο κίνδυνος. Άτομα με συγκεκριμένους παράγοντες κινδύνου που συνδέονται με χαμηλή οστική πυκνότητα θα πρέπει να απευθυνθούν στο γιατρό τους.

Οι "κακές συνήθειες"

Να αποφεύγετε τις βλαβερές συνήθειες όπως το κάπνισμα και την υπερβολική πρόσληψη αλκοόλ καθώς είναι επιβλαβείς για τα οστά και μπορεί να οδηγήσουν σε ακόμη περισσότερα προβλήματα υγείας. Άλλοι παράγοντες κινδύνου περιλαμβάνουν: οικογενειακό ιστορικό οστεοπόρωσης, χαμηλά επίπεδα ασβεστίου και βιταμίνης D, συγκεκριμένες παθήσεις και η λήψη φαρμακευτικής αγωγής που μπορεί να έχει αντίκτυπο στην πυκνότητα των οστών.

Ποίος διατρέχει κίνδυνο οστεοπόρωσης;

Ορισμένοι άνθρωποι έχουν περισσότερες πιθανότητες να αναπτύξουν οστεοπόρωση και υπάρχουν κάποιοι παράγοντες κινδύνου που σας κάνουν πιο ευάλωτους. Παρακάτω ακολουθεί μια λίστα με τους πιο σημαντικούς παράγοντες κινδύνου:

  • Όντας γένους θηλυκού
  • Όντας λεπτός και/ή έχοντας μικρό σκελετό
  • Όντας Ισπανικής, Ευρωπαϊκής, Αφρο-Αμερικανικής, ή Ασιατικής καταγωγής
  • Όντας μεγαλύτερης ηλικίας
  • Πρόωρη εμμηνόπαυση
  • Κληρονομικό ιστορικό οστεοπόρωσης
  • Διατροφή χαμηλή σε ασβέστιο και βιταμίνη D
  • Αποφυγή κατανάλωσης προϊόντων γάλακτος
  • Δυσανεξία στη λακτόζη και ανικανότητα αφομοίωσης γαλακτοκομικών προϊόντων
  • Η χρήση συγκεκριμένης φαρμακευτικής αγωγής
  • Ένας μη δραστήριος τρόπος ζωής
  • Κάπνισμα
  • Εκτεταμένη χρήση αλκοόλ
Θα πρέπει στους παραπάνω παράγοντες κινδύνου για οστεοπόρωση να προσθέσουμε και την ανεπαρκή λήψη κολλαγόνου, που μπορεί να οδηγήσει σε μείωση της οστικής πυκνότητας. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί μια πάθηση του μεταβολισμού των οστών με ανεπάρκεια κολλαγόνου και πολύ μεγάλη οστεοπόρωση, που οδηγεί ακόμη και σε αυτόματα κατάγματα, η ατελής οστεογένεση.

Όλοι οι παραπάνω παράγοντες προειδοποιούν για πιθανή ύπαρξη χαμηλής οστικής μάζας, αλλά και για κίνδυνο αυξημένου ρυθμού οστικής απώλειας και επιβάλλουν την ανάγκη ελέγχου και πιθανής θεραπείας.

Αν έχετε οστεοπόρωση και έχετε υποστεί κάποιο κάταγμα, μόνο το ασβέστιο δεν είναι αρκετό για να αποτρέψει περεταίρω κατάγματα και σε αυτή την περίπτωση επιβάλλεται η ανάγκη περαιτέρω ελέγχου και πιθανής θεραπείας. Ωστόσο, σε κάθε περίπτωση είναι απαραίτητο να λαμβάνετε επαρκές ασβέστιο και βιταμίνη D για να υποστηρίζετε την υγεία των οστών σας ενώ ακολουθείτε τη θεραπεία της οστεοπόρωσης.